We denken soms dat we eerst zelf volledig rustig moeten worden en pas daarna met anderen kunnen omgaan. Alsof regulatie iets puur individueels is.
In werkelijkheid ligt het genuanceerder. We hebben een zekere graad van zelfregulatie nodig om in interactie te kunnen stappen. En tegelijk is er goed nieuws: eenmaal in interactie kan coregulatie onze zelfregulatie verder versterken. Voorwaarde is wel dat die interactie een minimale graad van rust, zachtheid en veiligheid bevat.
Wat is coregulatie?
Coregulatie is het proces waarbij mensen elkaar helpen reguleren. Via houding, stem, timing, afstand, aandacht en contact beïnvloeden we voortdurend elkaars spanning en rust.
Dat gebeurt grotendeels onbewust. Wanneer iemand gespannen is, voelen we dat. Wanneer iemand vertraagt, kan dat ook ons vertragen. Lichamen stemmen zich op elkaar af, soms subtiel, soms heel zichtbaar. Coregulatie is geen techniek die je toepast op een ander. Het is een relationeel proces waarin je zelf altijd deel bent van wat er gebeurt.
Uitdagend gedrag anders bekijken
In interacties die onder druk staan, wordt het gedrag van de ander vaak snel persoonlijk genomen. We zien weerstand, aanval of onwil.
Coregulatie nodigt uit tot een andere lezing. Wat als dat gedrag, hoe lastig ook, in essentie niet tegen jou gericht is? Wat als het een poging is van de ander (misschien onhandig, misschien intens) om met een vorm van spanning om te gaan? Achter uitdagend gedrag zit vaak een vorm van zelfbescherming, behoefte of intentie. Niet altijd zichtbaar, niet altijd doordacht, maar zelden puur destructief. Dat perspectief verandert je positie. Je hoeft niet mee in de tegenkracht.
Niet in de slachtofferrol
Coregulatie vraagt ook iets van jezelf. Wanneer een situatie escaleert, is het verleidelijk om jezelf te zien als slachtoffer van het gedrag van de ander. Dat gevoel kan reëel zijn, toch helpt het zelden om de interactie te openen.
Coregulatie vertrekt vanuit een andere houding: je erkent wat er gebeurt, je blijft aanwezig, je blijft waarnemen, je blijft kiezen hoe je reageert. Geen passiviteit, maar een vorm van actieve betrokkenheid.
 |
| Coregulatie met veiligheidssignalen |
Zachte leiding nemen
In aikido wordt dit concreet geoefend. Wanneer iemand kracht zet, ga je daar niet frontaal tegenin. Je sluit aan, neemt waar en brengt de interactie in beweging. Niet door ertegenin te gaan, wel door de richting te onderzoeken en te begeleiden.
Die vorm van leiding is zacht, maar niet zwak. Ze vraagt precisie, timing en regulatie.
Zachte leiding betekent:
- rust brengen waar spanning is.
- ruimte laten zonder controle te verliezen.
- richting geven zonder te forceren.
Het is een manier van handelen waarin je tegelijk bij jezelf blijft en in verbinding gaat.
Zelfregulatie en coregulatie samen
Coregulatie kan niet zonder zelfregulatie. En omgekeerd wordt zelfregulatie versterkt door coregulatie.
Wanneer je zelf voldoende gereguleerd bent:
- wordt je aanwezigheid stabieler.
- stuur je impliciet veiligheidssignalen uit.
- wordt het makkelijker voor de ander om mee te reguleren.
En wanneer de ander mee in regulatie komt, wordt jouw eigen regulatie ondersteund. Zo ontstaat een dynamiek waarin interactie niet escaleert, maar zich organiseert.
Relevant voor communicatie en samenwerking
Communicatie wordt vaak benaderd als iets taligs: helder formuleren, goed luisteren, correct reageren. Coregulatie voegt daar een laag aan toe. Ze maakt zichtbaar dat:
- interactie altijd ook lichamelijk is.
- spanning besmettelijk is, maar ontspanning ook.
- gedrag beïnvloedbaar is zonder het rechtstreeks te corrigeren.
Wie dat leert zien en ervaren, krijgt meer mogelijkheden om met complexe of gespannen situaties om te gaan. Niet door harder te werken aan communicatie, maar door anders aanwezig te zijn in interactie.
Tot slot
Coregulatie vraagt geen perfecte mensen en geen perfecte situaties. Ze vraagt aandacht, rust en bereidheid om te blijven verbinden. Ook wanneer het moeilijk wordt.
Voor wie met mensen werkt, opent dat een andere manier van handelen: minder gericht op controle, meer op afstemming. En precies daar ontstaat vaak beweging.
Referenties
De Baets, G. A., & Van Praet, E. (2024). Aikido’s self-regulation and co-regulation: A promising embodied pedagogy for intercultural communication training. Sport in Society, 27(7), 1094-1117. https://doi.org/10.1080/17430437.2023.2286018
De Baets, G. A., Plevoets, K., Decock, S., & Van Praet, E. (2025). The Potential of Aikido in Intercultural Business Communication Training: A Mixed-Methods Analysis of Embodied Pedagogy. Journal of Experiential Education, 0(0). https://doi.org/10.1177/10538259251397872
Auteur
Greet Angèle DE BAETS
Communicatiedoctor
Comments